{"id":469,"date":"2019-02-10T18:51:33","date_gmt":"2019-02-10T17:51:33","guid":{"rendered":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/?page_id=469"},"modified":"2023-12-06T10:08:05","modified_gmt":"2023-12-06T09:08:05","slug":"arka-czasu-czyli-wielka-ucieczka-rafala-od-kiedys-przez-wtedy-do-teraz-i-wstecz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/arka-czasu-czyli-wielka-ucieczka-rafala-od-kiedys-przez-wtedy-do-teraz-i-wstecz\/","title":{"rendered":"Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafa\u0142a od kiedy\u015b przez wtedy do teraz i wstecz"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns has-2-columns\">\n<div class=\"wp-block-column\">\n<h6>Autor: Marcin Szczygielski<\/h6>\n\n\n\n<h6>Ilustracje: Daniel de Latour<\/h6>\n\n\n\n<h6>Rok wydania: 2013<\/h6>\n\n\n\n<h6>Wydawnictwo: Wydawnictwo Piotra Marciszuka STENTOR<\/h6>\n\n\n\n<h6>Miejsce wydania: Warszawa<\/h6>\n\n\n\n<h6>Liczba stron:&nbsp;288<\/h6>\n\n\n\n<h6>ISBN:&nbsp;9788363462154<\/h6>\n\n\n\n<h6>Uwagi:&nbsp;Drugie wydanie z opraw\u0105 graficzn\u0105 autora: M. Szczygielski, <em>Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafa\u0142a od kiedy\u015b przez wtedy do teraz i wstecz<\/em>, Warszawa: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2015, s. 221, ISBN: 9788363841218.<\/h6>\n\n\n\n<h6>T\u0142umaczenia:<\/h6>\n\n\n\n<ul><li><em>El arca del tiempo<\/em>, t\u0142um. K. Olszewska Sonnenberg, Madrid: B\u00e1ltica Editorial, 2017, s. 255, ISBN: 9788494722714;<\/li><li><em>Fl\u00fcgel aus Papier<\/em>, t\u0142um. T. Weiler, Frankfurt am Main: Fischer Sauerl\u00e4nder Verlag, 2015, s. 285, ISBN: 9783737352123;<\/li><li><em>\u041a\u043e\u0432\u0447\u0435\u0433 \u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u0438 \u0438\u043b\u0438 \u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u043e\u0439 \u043f\u043e\u0431\u0435\u0433 \u0420\u0430\u0444\u0430\u043b\u0430 \u0438\u0437 \u041a\u043e\u0433\u0434\u0430-\u0442\u043e \u0432 \u0421\u0435\u0439\u0447\u0430\u0441 \u0447\u0435\u0440\u0435\u0437 \u0422\u043e\u0433\u0434\u0430 &#8211; \u0438 \u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u043d\u043e<\/em>, t\u0142um.&nbsp;\u0410. \u0424\u0440\u0443\u043c\u0430\u043d, il.&nbsp;\u0421. \u0423\u0445\u0430\u0447,&nbsp;\u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430: \u0422\u0435\u043a\u0441\u0442, 2018, s. 222, ISBN: 9785751614898;<\/li><li><em>\u041a\u043e\u0432\u0447\u0435\u0433 \u0447\u0430\u0441\u0443 \u0430\u0431\u043e \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u0430 \u0432\u0442\u0435\u0447\u0430 \u0420\u0430\u0444\u0430\u043b\u0430 \u0456\u0437 \u043a\u043e\u043b\u0438\u0441\u044c \u043a\u0440\u0456\u0437\u044c \u0442\u043e\u0434\u0456 \u0432 \u0442\u0435\u043f\u0435\u0440 \u0456 \u043d\u0430\u0437\u0430\u0434<\/em>, t\u0142um.&nbsp;\u0411. \u0410\u043d\u0442\u043e\u043d\u044f\u043a, \u041b\u044c\u0432\u0456\u0432: \u0423\u0440\u0431\u0456\u043d\u043e, 2016, s. 232, ISBN: 9789662647303.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column\">\n<figure class=\"wp-block-gallery alignright columns-1 is-cropped\"><ul class=\"blocks-gallery-grid\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" width=\"699\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/arka-czasu-2013-2-699x1024.jpg\" alt=\"\" data-id=\"1754\" data-link=\"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/arka-czasu-czyli-wielka-ucieczka-rafala-od-kiedys-przez-wtedy-do-teraz-i-wstecz\/arka-czasu-2013-2\/\" class=\"wp-image-1754\" srcset=\"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/arka-czasu-2013-2-699x1024.jpg 699w, https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/arka-czasu-2013-2-205x300.jpg 205w, https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/arka-czasu-2013-2-768x1125.jpg 768w, https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/arka-czasu-2013-2.jpg 1066w\" sizes=\"(max-width: 699px) 100vw, 699px\" \/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Wykorzystanie ok\u0142adki Daniela de Latoura za zgod\u0105 wydawcy. \u00a9Wydawnictwo Piotra Marciszuka STENTOR<\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" width=\"693\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/Arka_Czasu__cover-693x1024.jpg\" alt=\"Arka czasu 2015 ok\u0142adka\" data-id=\"1664\" data-link=\"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/_arka_czasu__cover\/\" class=\"wp-image-1664\"\/><figcaption class=\"blocks-gallery-item__caption\">Wykorzystanie ok\u0142adki Marcina Szczygielskiego za zgod\u0105 wydawcy. \u00a9<a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:%22Arka_Czasu%22_cover.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International (opens in a new tab)\">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International<\/a> <\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<p>Ulubionym zaj\u0119ciem Rafa\u0142a jest czytanie ksi\u0105\u017cek, szczeg\u00f3lnie przygodowych i fantastycznych. Ch\u0142opiec mieszka z dziadkiem w warszawskim getcie i mimo otaczaj\u0105cych go tragicznych reali\u00f3w regularnie odwiedza bibliotek\u0119 \u2013 pewnego dnia si\u0119ga po <em style=\"font-size: inherit;\">Wehiku\u0142 czasu<\/em><span style=\"font-size: inherit;\"> (1895) Herberta George\u2019a Wellsa, klasyczn\u0105 powie\u015b\u0107 fantastyki naukowej. W\u00a0opowie\u015bci o konflikcie mi\u0119dzy mrocznymi Morlokami i uciskanymi przez nich Elojami Rafa\u0142 widzi analogi\u0119 do w\u0142asnego \u017cycia pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 oraz codzienno\u015bci getta i czasu Zag\u0142ady. W <\/span><i style=\"font-size: inherit;\">Arce czasu <\/i><span style=\"font-size: inherit;\">niczym mantra pojawia si\u0119 s\u0142owo \u201eKIEDY\u015a\u201d pisane zawsze wielkimi literami: w rozumieniu Rafa\u0142a odnosi si\u0119 ono zar\u00f3wno do przesz\u0142o\u015bci, jak i przysz\u0142o\u015bci, pozwala na por\u00f3wnanie okropnej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci do tego, co by\u0142o kiedy\u015b, ale tak\u017ce daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 snucia marze\u0144 o tym, co nast\u0105pi po wojnie. W obliczu narastaj\u0105cego w getcie terroru dziadek Rafa\u0142a op\u0142aca przeszmuglowanie ch\u0142opca na tzw. aryjsk\u0105 stron\u0119, gdzie bohater znajduje kryj\u00f3wk\u0119 w ogrodzie zoologicznym. W pewnym momencie wsiada nawet do Wehiku\u0142u Czasu i przenosi si\u0119 do przysz\u0142o\u015bci, czyli roku 2013 (roku wydania powie\u015bci). Po nied\u0142ugim czasie wraca jednak do czasu II wojny \u015bwiatowej, a podr\u00f3\u017c nape\u0142nia Rafa\u0142a nadziej\u0105, \u017ce przysz\u0142e \u201eKIEDY\u015a\u201d na pewno nast\u0105pi. Po tym, jak niemieccy \u017co\u0142nierze szturmuj\u0105 teren w okolicy ogrodu zoologicznego ch\u0142opiec zostaje przeniesiony do mieszkania starszej kobiety, w kt\u00f3rym udaje mu si\u0119 przetrwa\u0107 wojn\u0119.<\/span><\/p>\n<p class=\"p1\"><span class=\"s1\"><i>Ark\u0119 czasu <\/i>wyr\u00f3\u017cnia \u0142\u0105czenie konwencji realistycznej z fantastyczn\u0105 (podr\u00f3\u017c w czasie) oraz osadzenie wydarze\u0144 po tzw. aryjskiej stronie \u2013 to tam ma miejsce spora cz\u0119\u015b\u0107 akcji. W tek\u015bcie Szczygielskiego mo\u017cna odnale\u017a\u0107 fragmenty inspirowane zachowanymi relacjami o Zag\u0142adzie, pismami <a href=\"https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/biogramy\/5896-korczak-janusz\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Janusza Korczaka<\/a> czy wspomnieniami Janiny \u017babi\u0144skiej, kt\u00f3ra wraz z m\u0119\u017cem Janem (dyrektorem Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego) ukrywa\u0142a na terenie zoo \u017byd\u00f3w szmuglowanych z warszawskiego getta. Ponadto autor przywo\u0142uje w powie\u015bci miejsca zwi\u0105zane z dzielnic\u0105 \u017cydowsk\u0105, r\u00f3wnie\u017c te mniej znane i rzadko pojawiaj\u0105ce si\u0119 w literaturze dzieci\u0119cej, w tym miejsk\u0105 kuchni\u0119 <a href=\"https:\/\/sztetl.org.pl\/pl\/slownik\/centos-zwiazek-stowarzyszen-opieki-nad-zydowskimi-sierotami\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">CENTOS<\/a> czy bibliotek\u0119 przy ul. Leszno 67, z kt\u00f3rej zbior\u00f3w korzysta Rafa\u0142 (rzeczywi\u015bcie pod tym adresem mie\u015bci\u0142a si\u0119 wypo\u017cyczalnia ksi\u0105\u017cek, jedna z ponad 20 podobnych plac\u00f3wek ulokowanych w warszawskim getcie). Wszystko to \u015bwiadczy o \u015bwietnym przygotowaniu merytorycznym autora. Ponadto do tekstu do\u0142\u0105czone zosta\u0142y przypisy oraz \u201ePos\u0142owie, czyli co chcia\u0142a wiedzie\u0107 pierwsza czytelniczka ksi\u0105\u017cki\u201d, w kt\u00f3rym Szczygielski m\u00f3wi o swoich inspiracjach, przeczytanych lekturach zwi\u0105zanych z Zag\u0142ad\u0105 oraz opisanych w <i>Arce czasu <\/i>wydarzeniach i postaciach.<\/span><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<h6>Bibliografia:<\/h6>\n<ul class=\"ul1\">\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Boli\u0144ska, M., <i>Marcina Szczygielskiego spotkanie ze \u017ar\u00f3d\u0142em (<\/i>Ludzie i zwierz\u0119ta <i>Antoniny \u017babi\u0144skiej)<\/i>, [w:] <i>(Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 119\u2013134; <\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Ippoldt, L., <a href=\"http:\/\/www.ifg.uni.wroc.pl\/wp-content\/uploads\/PUBLIKACJE-IFG\/OL\/OL48.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Dziecko a wojna \u2013 literatura dla dzieci o tematyce wojennej na wybranych przyk\u0142adach polsko- i niemieckoj\u0119zycznych<\/i><\/a>, \u201eOrbis Linguarum\u201d, nr 48, 2018, s. 501\u2013504 (s. 503);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Janus-Sitarz A.,\u00a0<i>Gry wyobra\u017ani a oswajanie przestrzeni strachu. Czasy Holokaustu w literaturze dla dzieci<\/i>, [w:]\u00a0<i>Wolno\u015b\u0107 i wyobra\u017ania w literaturze dzieci\u0119cej<\/i>, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, M. Kotkowska, Krak\u00f3w 2017, s. 195\u2013206;<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Jarzyna, A.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.noz.us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/15-Szlemiele.-Zwierz%C4%99ta-wobec-Zag%C5%82ady-w-literaturze-dla-dzieci.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span class=\"s3\"><i>Szlemiele. Zwierz\u0119ta wobec Zag\u0142ady w literaturze dla dzieci<\/i><\/span><\/a>, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie\u201d, nr 2, 2016, s. 235\u2013256;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">Jarzyna, A.,\u00a0<i>Post-koin\u00e9. Studia o nieantropocentrycznych j\u0119zykach (poetyckich)<\/i>, \u0141\u00f3d\u017a 2019 (s. 191\u2013214);<\/span><\/li>\n<li>Jeziorkowska-Polakowska, A., <span class=\"s1\"><i>\u201ebia\u0142a plamka na tle MURU to ja&#8230;\u201d \u2013 angielski buldog opowiada o Zag\u0142adzie<\/i><\/span>, [w:] <i>(Nie)zapomniane zwierz\u0119ta<\/i>, red. E. \u0141och, D. Piechota, A. Trze\u015bniewska-Nowak, Gda\u0144sk 2021, s. 129\u2013161 (s. 132);<\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Kania, A., <i>Lekcja (nie)obecno\u015bci. Dziedzictwo polsko-\u017cydowskie w edukacji polonistycznej<\/i>, Krak\u00f3w 2017 (s. 94, 106);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">Karczewska, A., <i>\u201eTylko czy niebo nadal istnieje?\u201d B\u00f3g w najnowszej dzieci\u0119cej literaturze o Zag\u0142adzie<\/i>, [w:]\u00a0<i>Wiara i niewiara. Literackie realizacje wobec do\u015bwiadczenia Zag\u0142ady<\/i>, red. P. Kalwi\u0144ski, A. Karczewska, Lublin 2018, s. 69\u201388;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">Karczewska, A., <i>Pami\u0119\u0107 i empatia. O dzieci\u0119cej literaturze Zag\u0142ady<\/i>, [w:]\u00a0<i>Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w polskoj\u0119zycznej i niemieckoj\u0119zycznej literaturze autorek i autor\u00f3w drugiego oraz trzeciego pokolenia post-Szoah \/ Das Ged\u00e4chtnis an die Shoah in der polnischen und deutschsprachigen Literatur von Autorinnen und Autoren der zweiten und dritten Post-Shoah-Generation<\/i>, red. I. von der L\u00fche, S.J. \u017burek, Lublin 2019, s. 265\u2013300;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Kasperek, A., <i>\u201eSzlemiel\u201d i \u201eArka czasu\u201d jako przyk\u0142ady wsp\u00f3\u0142czesnej literatury dla dzieci poruszaj\u0105cej tematyk\u0119 Zag\u0142ady<\/i>, [w:] <i>Zdeptane dzieci\u0144stwo. II wojna \u015bwiatowa i jej wp\u0142yw na sytuacj\u0119 dzieci<\/i>, red. A. Bartu\u015b, P. Troja\u0144ski, O\u015bwi\u0119cim 2017, s. 329\u2013335;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Kmiecik, I., <i>Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w postmodernistycznej ba\u015bni \u2013 <\/i>XY<i> Joanny Rudnia\u0144skiej<\/i>, [w:] <i>(Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 135\u2013146 (s. 135, 137);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">Kmiecik, I., <i>Empatyzacja w powie\u015bci <\/i>Arka czasu <i>Marcina Szczygielskiego<\/i>, [w:]\u00a0<i>Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w polskoj\u0119zycznej i niemieckoj\u0119zycznej literaturze autorek i autor\u00f3w drugiego oraz trzeciego pokolenia post-Szoah \/ Das Ged\u00e4chtnis an die Shoah in der polnischen und deutschsprachigen Literatur von Autorinnen und Autoren der zweiten und dritten Post-Shoah-Generation<\/i>, red. I. von der L\u00fche, S.J. \u017burek, Lublin 2019, s. 317\u2013327;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Kostecka, W., <a href=\"http:\/\/www.maska.psc.uj.edu.pl\/documents\/40768330\/43096068\/Maska_36.pdf\/86472123-23ef-44c5-9a60-c3ed80b1ea2a\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Once Upon a Time There Was a War: The Use of Fairy-tale Conventions in Contemporary Polish Literature for Children about Refugees<\/i><\/a>, \u201eMaska\u201d, nr 36, 2017, s. 33\u201349 (s. 33, przyp. 2);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Kowalska-Leder, J., <i>Literatura polska ostatniego dziesi\u0119ciolecia wobec Zag\u0142ady \u2013 pr\u00f3by odpowiedzi na nowe wyzwania<\/i>, \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Studia i materia\u0142y\u201d, nr 10, 2014, s. 768\u2013802 (s. 789);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s1\">Krajewska, A.M., <i>M\u0142odzie\u017cowe ksi\u0105\u017cki o najnowszej historii Polski wydane w ostatnich latach \u2013 przegl\u0105d subiektywny<\/i>, \u201eGuliwer\u201d, nr 3, 2018, s. 69\u201376 (s. 73);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Michu\u0142ka, D., <a href=\"http:\/\/ifp.univ.rzeszow.pl\/dydaktyka\/dydaktyka_11\/09_michulka.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Prze\u0142amywanie granic ksi\u0105\u017cki dla dziecka. <\/em>Ostatnie przedstawienie panny Esterki<em> Adama Jaromira jako lektura o czytaniu pami\u0119ci<\/em><\/a>, \u201eDydaktyka Polonistyczna\u201d, nr 2 (11), 2016, s. 98\u2013107 (s. 99);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Michu\u0142ka, D., Gregorowicz, \u0141., <a href=\"https:\/\/pressto.amu.edu.pl\/index.php\/pi\/article\/view\/12838\/12620\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Czytanie pami\u0119ci \u2013 do\u015bwiadczenie \u2013 emocje. Narracje literackie m\u0142odego czytelnika \u2013 teoria i praktyka odbioru (<\/i>Rutka <i>Joanny Fabickiej)<\/i><\/a>,<i> <\/i>\u201ePolonistyka. Innowacje\u201d, nr 7, 2018, s. 41\u201358 (s. 45);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Olszewska, B., <i>Konwencja pami\u0119tnika, dziennika, autobiografii w ksi\u0105\u017ckach o wojnie dla m\u0142odego czytelnika<\/i>, [w:] <i>(Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 101\u2013117;<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s1\">Roszak, J., <a href=\"https:\/\/www.journals.polon.uw.edu.pl\/index.php\/pfl\/article\/view\/132\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Czarne sezony. Czarne latawce. O dzieci\u0119cych bibliotekach w gettach<\/i><\/a>, \u201ePrace Filologiczne. Literaturoznawstwo\u201d, nr 9 (12) cz. 2, 2019, s. 231\u2013244 (s. 240\u2013241);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Rybak, K.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.omc.obta.al.uw.edu.pl\/myth-survey\/item\/591\"><span class=\"s3\">\u201eGrandma Zilbersztajn\u2019s Christmas Bauble [Bombka babci Zilbersztajn]\u201d<\/span><\/a>,\u00a0<i>Our Mythical Childhood Survey<\/i>;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Rybak, K.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.librietliberi.org\/wp\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/2017-09-25-Libri_i_Liberi-11_STUDIJE_1_WEB.pdf\"><span class=\"s3\"><i>Hide and Seek with Nazis. Playing with Child Identity in Polish Children\u2019s Literature about the Shoah<\/i><\/span><\/a>, \u201eLibri &amp; Liberi\u201d, nr 6 (1), 2017, s. 11\u201324;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Rybak, K.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.ctct.polonistyka.uj.edu.pl\/documents\/122190295\/135839310\/CTCT2_2017.pdf\/7cdc0d25-4012-4b86-943d-afa4929c50ca\"><span class=\"s3\"><i>\u017byd i uchod\u017aca. Znacz\u0105ce powinowactwa narracyjne w polskiej literaturze dzieci\u0119cej ostatniej dekady<\/i><\/span><\/a>, \u201eCzy\/tam\/czy\/tu. Literatura dzieci\u0119ca i jej konteksty\u201d, nr\u00a02, 2017, s. 44\u201362;<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Rybak, K., <a href=\"https:\/\/apcz.umk.pl\/czasopisma\/index.php\/LL\/article\/view\/LL.1.2019.001\/17621\"><span class=\"s3\"><i>I (nie) \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. Konstrukcje zako\u0144cze\u0144 w polskiej literaturze dzieci\u0119cej o Zag\u0142adzie<\/i><\/span><\/a>, &#8220;Literatura Ludowa&#8221;, t. 63, nr 1, 2019, s. 10\u201323;<\/span><\/li>\n<li>Rybak, K.,\u00a0<em>Dzieci\u0144stwo w labiryncie getta. Recepcja mitu labiryntu w polskiej literaturze dzieci\u0119cej o Zag\u0142adzie<\/em>, Warszawa 2019;<\/li>\n<li>Rybak, K., <em>Stosunki polsko-\u017cydowskie i Zag\u0142ada w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku<\/em>, [w:] <em>Stosunki polsko-\u017cydowskie<\/em>, t. 2, <em>Kultura. Literatura, sztuka i nauka w XX wieku<\/em>, red. Z. Tr\u0119bacz, Warszawa 2020, s. 171\u2013187;<\/li>\n<li>Rybak, K., <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.31261\/NoZ.2021.07.09\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Zag\u0142ada i ideologia w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku<\/em><\/a>, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie<span class=\"s2\">\u201d<\/span>, nr 1(7), 2021, s. 155\u2013173 (s. 159, 163);<\/li>\n<li>Rybak, K., <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.32798\/dlk.634\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>\u201eZupe\u0142nie inne miasto<span class=\"s2\">\u201d. Obrazy warszawskiego getta w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku<\/span><\/em><\/a>, \u201eDzieci\u0144stwo. Literatura i Kultura<span class=\"s2\">\u201d<\/span>, nr 3(1), 2021, s. 67\u201384;<\/li>\n<li>Rybak, K.,\u00a0<em>Obrazowanie Zag\u0142ady. Narracje holokaustowe w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/em>, Warszawa 2023;<\/li>\n<li><span class=\"s2\">Sadowska, D., <a href=\"http:\/\/www.ifg.uni.wroc.pl\/wp-content\/uploads\/PUBLIKACJE-IFG\/OL\/OL48.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>\u201eBajki-nie-bajki\u201d czyli II wojna \u015bwiatowa w wybranych polsko- i niemieckoj\u0119zycznych utworach dla dzieci z ostatnich 15 lat ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem <\/i>Asiuni<i> Joanny Papuzi\u0144skiej<\/i><\/a>, \u201eOrbis Linguarum\u201d, nr 48, 2018, s. 169\u2013187;<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Sa\u0142atarow, A., <\/span><a href=\"http:\/\/www.ctct.polonistyka.uj.edu.pl\/documents\/122190295\/135839310\/ctct2020.pdf\/87f1551b-46e9-4adf-9874-a9614ab61d97\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span class=\"s3\"><i>Trauma i pami\u0119\u0107 w utworach Henryka Grynberga i <\/i>Arce czasu <em>Marcina Szczygielskiego<\/em><\/span><\/a><span class=\"s2\">, \u201eCzy\/tam\/czy\/tu. Literatura dzieci\u0119ca i jej konteksty\u201d, nr 1\u20132, 2020, s. 34\u201347;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Skowera, M.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.ejournals.eu\/Konteksty_Kultury\/2014\/Tom-11-zeszyt-1\/art\/2838\/\"><span class=\"s3\"><i>Polacy i \u017bydzi, dzieci i doro\u015bli. Kto jest kim w\u00a0<\/i>Kotce Brygidy\u00a0<i>Joanny Rudnia\u0144skiej\u00a0<\/i>i Bezsenno\u015bci Jutki<i>\u00a0Doroty Combrzy\u0144skiej-Nogali<\/i><\/span><\/a>, \u201eKonteksty Kultury\u201d, t. 11, nr 1, 2014, s. 57\u201372 (s. 59);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Skowera, M., <a href=\"http:\/\/apcz.umk.pl\/czasopisma\/index.php\/LC\/article\/view\/LC.2017.054\/13066\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>R\u00f3\u017cne odcienie dzieci\u0144stwa w utworze Agnieszki Suchowierskiej <\/i>Mat i \u015bwiat<\/a>, \u201eLitteraria Copernicana\u201d, nr 3 (23), 2017, s. 127\u2013138 (s. 129, przyp. 8);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Skowera, M.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.omc.obta.al.uw.edu.pl\/myth-survey\/item\/385\"><span class=\"s3\">\u201eJutka\u2019s Insomnia [Bezsenno\u015b\u0107 Jutki]\u201d<\/span><\/a>,\u00a0<i>Our Mythical Childhood Survey<\/i>;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Slany, K.,\u00a0<a href=\"http:\/\/www.maska.psc.uj.edu.pl\/documents\/40768330\/43096068\/Maska_35.pdf\/6dcd9ce3-ff84-49c0-8bb4-340d92d565c8\"><span class=\"s3\">Rutka\u00a0<i>Joanny Fabickiej jako przyk\u0142ad postpami\u0119ciowej literatury dla dzieci<\/i><\/span><\/a>, \u201eMaska\u201d, nr 35, 2017, s. 81\u201394 (s. 82);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">Szumal, M., <a href=\"https:\/\/pressto.amu.edu.pl\/index.php\/pi\/article\/view\/19136\/18899\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><span class=\"s3\">Ada Judytka i zaginiony ta\u0142es. <i>Dzieci\u0119cy klucz do wielokulturowego Bia\u0142egostoku<\/i><\/span><\/a>, \u201ePolonistyka. Innowacje&#8221;, nr 9, 2019, s. 131\u2013140 (s. 133, przyp. 7);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">Szumal, M., <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.14746\/pi.2021.13.12\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><em>Mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105. Literackie portrety prze\u015bladowanych w perspektywie dydaktyki polonistycznej<\/em><\/a>, \u201ePolonistyka. Innowacje&#8221;, nr 13, 2021, s. 127\u2013143;<\/span><\/li>\n<li>Tomczok, M., <i>Anna Mach, <\/i>\u015awiadkowie \u015bwiadectw. Postpami\u0119\u0107 Zag\u0142ady w polskiej literaturze najnowszej<i>; Ma\u0142gorzata W\u00f3jcik-Dudek<\/i>, W(y)czyta\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Praktyki postpami\u0119ci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Studia i materia\u0142y\u201d, nr 13, 2017, s. 795\u2013801 (s. 800);<\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>Dzieci i ksi\u0105\u017cki w Bibliotece Shoah<\/i>, [w:]\u00a0<i>(Przed)szkolne spotkania z\u00a0lektur\u0105<\/i>, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, wsp\u00f3\u0142pr. A. Zok-Smo\u0142a, Katowice 2015, s. 81\u201395;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M., <a href=\"http:\/\/www.noz.us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/09_W%C3%B3jcik-Dudek_96-116-.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Konieczno\u015b\u0107 \u015bladu. Kanony literatury dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i><\/a>, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie\u201d, nr 1, 2015, s. 96\u2013116 (s. 105 przyp. 27);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>Mi\u0119dzy udziecinnieniem a infantylizacj\u0105 Zag\u0142ady<\/i>, [w:]\u00a0<i>\u015awiaty dzieci\u0144stwa. Infantylizacje w literaturze i kulturze<\/i>, red. M. Chrobak, K. W\u0105dolny- Tatar, Krak\u00f3w 2016, s.\u00a0435\u2013449 (s. 445, 447);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M., <a href=\"http:\/\/www.atut.ig.pl\/files\/kuchnia-i-stol-w-komunikacji-spolecznej.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Matka \u2013 depozytariuszka syto\u015bci i g\u0142odu. Literatura dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy wobec Zag\u0142ady<\/i><\/a>, [w:] <i>Kuchnia i st\u00f3\u0142 w komunikacji spo\u0142ecznej. Tekst, dyskurs, kultura<\/i>, red. W. \u017barski przy wsp\u00f3\u0142pracy T. Piaseckiego, Wroc\u0142aw 2016 s. 449\u2013458 (s. 453, 456 przyp. 26);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>Zamieszka\u0107 w Zag\u0142adzie. Geografia Holocaustu w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, [w:]\u00a0<i>Geografia krain zmy\u015blonych. Wok\u00f3\u0142 kategorii miejsca i przestrzeni w\u00a0literaturze dzieci\u0119cej, m\u0142odzie\u017cowej i fantastycznej<\/i>, red. W. Kostecka, M. Skowera, Warszawa 2016, s. 43\u201356;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>W(y)czyta\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Praktyki postpami\u0119ci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, Katowice 2016;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s2\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>P\u0142ynna postpami\u0119\u0107 \u2013 motywy akwatyczne w literaturze osobnej podejmuj\u0105cej problematyk\u0119 Holokaustu<\/i>, [w:]\u00a0<i>\u017bywio\u0142y w literaturze dzieci\u0119cej. Woda<\/i>, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, K. Zabawa, Krak\u00f3w 2017, s. 201\u2013217;<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">W\u00f3jcik-Dudek, M., <i>\u201eEfekt\u201d Zag\u0142ady w polskiej wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, [w:]\u00a0<i>Wiara i niewiara. Literackie realizacje wobec do\u015bwiadczenia Zag\u0142ady<\/i>, red. P. Kalwi\u0144ski, A. Karczewska, Lublin 2018, s. 173\u2013187 (s. 178);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0<i>Do\u015bwiadczenie ziemi. Zag\u0142ada w najnowszej literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/i>, [w:]\u00a0<i>\u017bywio\u0142y w literaturze dzieci\u0119cej. Ziemia<\/i>, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, K. Zabawa, Krak\u00f3w 2019, s. 243\u2013257 (s. 250\u2013255);<\/span><\/li>\n<li><span class=\"s1\">W\u00f3jcik-Dudek, M., <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.23817\/filotek.10-21\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><i>Memory Boom and Imaginarium of Holocaust in Polish Literature for Young Readers<\/i><\/a>, \u201eFiloteknos\u201d, nr 10, 2020, s. 309\u2013323 (s. 320);<\/span><\/li>\n<li class=\"li1\"><span class=\"s1\">Wr\u00f3blewski, M., <i>Do\u015bwiadczanie dzieci\u0144stwa. Studium z antropologii literatury<\/i>, Toru\u0144 2019 (s. 181, 183\u2013184)<\/span><span class=\"s2\">.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-columns has-2-columns\">\n<div class=\"wp-block-column\">\n<p><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autor: Marcin Szczygielski Ilustracje: Daniel de Latour Rok wydania: 2013 Wydawnictwo: Wydawnictwo Piotra Marciszuka STENTOR Miejsce wydania: Warszawa Liczba stron:&nbsp;288 ISBN:&nbsp;9788363462154 Uwagi:&nbsp;Drugie wydanie z opraw\u0105 graficzn\u0105 autora: M. Szczygielski, Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafa\u0142a od kiedy\u015b przez wtedy do teraz i wstecz, Warszawa: Instytut Wydawniczy Latarnik, 2015, s. 221, ISBN: 9788363841218. T\u0142umaczenia: El arca del tiempo, t\u0142um. K. Olszewska Sonnenberg, Madrid: B\u00e1ltica Editorial, 2017, s. 255, ISBN: 9788494722714; Fl\u00fcgel aus Papier, t\u0142um. T. Weiler, Frankfurt am Main: Fischer Sauerl\u00e4nder Verlag, 2015, s. 285, ISBN: 9783737352123; \u041a\u043e\u0432\u0447\u0435\u0433 \u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d\u0438 \u0438\u043b\u0438 \u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u043e\u0439 \u043f\u043e\u0431\u0435\u0433 \u0420\u0430\u0444\u0430\u043b\u0430 \u0438\u0437 \u041a\u043e\u0433\u0434\u0430-\u0442\u043e \u0432 \u0421\u0435\u0439\u0447\u0430\u0441 \u0447\u0435\u0440\u0435\u0437 \u0422\u043e\u0433\u0434\u0430 &#8211; \u0438 \u043e\u0431\u0440\u0430\u0442\u043d\u043e, t\u0142um.&nbsp;\u0410. \u0424\u0440\u0443\u043c\u0430\u043d, il.&nbsp;\u0421. \u0423\u0445\u0430\u0447,&nbsp;\u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430: \u0422\u0435\u043a\u0441\u0442, 2018, s. 222, ISBN: 9785751614898; \u041a\u043e\u0432\u0447\u0435\u0433 \u0447\u0430\u0441\u0443 \u0430\u0431\u043e \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u0430 \u0432\u0442\u0435\u0447\u0430 \u0420\u0430\u0444\u0430\u043b\u0430 \u0456\u0437 \u043a\u043e\u043b\u0438\u0441\u044c \u043a\u0440\u0456\u0437\u044c \u0442\u043e\u0434\u0456 \u0432 \u0442\u0435\u043f\u0435\u0440 \u0456 \u043d\u0430\u0437\u0430\u0434, t\u0142um.&nbsp;\u0411. \u0410\u043d\u0442\u043e\u043d\u044f\u043a, \u041b\u044c\u0432\u0456\u0432: \u0423\u0440\u0431\u0456\u043d\u043e, 2016, s. 232, ISBN: 9789662647303. Ulubionym zaj\u0119ciem Rafa\u0142a jest czytanie ksi\u0105\u017cek, szczeg\u00f3lnie przygodowych i fantastycznych. Ch\u0142opiec mieszka z dziadkiem w warszawskim getcie i mimo otaczaj\u0105cych go tragicznych reali\u00f3w regularnie odwiedza bibliotek\u0119 \u2013 pewnego dnia si\u0119ga po Wehiku\u0142 czasu (1895) Herberta George\u2019a Wellsa, klasyczn\u0105 powie\u015b\u0107 fantastyki naukowej. W\u00a0opowie\u015bci o konflikcie mi\u0119dzy mrocznymi Morlokami i uciskanymi przez nich Elojami Rafa\u0142 widzi analogi\u0119 do w\u0142asnego \u017cycia pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 oraz codzienno\u015bci getta i czasu Zag\u0142ady. W Arce czasu niczym mantra pojawia si\u0119 s\u0142owo \u201eKIEDY\u015a\u201d pisane zawsze wielkimi literami: w rozumieniu Rafa\u0142a odnosi si\u0119 ono zar\u00f3wno do przesz\u0142o\u015bci, jak i przysz\u0142o\u015bci, pozwala na por\u00f3wnanie okropnej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci do tego, co by\u0142o kiedy\u015b, ale tak\u017ce daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 snucia marze\u0144 o tym, co nast\u0105pi po wojnie. W obliczu narastaj\u0105cego w getcie terroru dziadek Rafa\u0142a op\u0142aca przeszmuglowanie ch\u0142opca na tzw. aryjsk\u0105 stron\u0119, gdzie bohater znajduje kryj\u00f3wk\u0119 w ogrodzie zoologicznym. W pewnym momencie wsiada nawet do Wehiku\u0142u Czasu i przenosi si\u0119 do przysz\u0142o\u015bci, czyli roku 2013 (roku wydania powie\u015bci). Po nied\u0142ugim czasie wraca jednak do czasu II wojny \u015bwiatowej, a podr\u00f3\u017c nape\u0142nia Rafa\u0142a nadziej\u0105, \u017ce przysz\u0142e \u201eKIEDY\u015a\u201d na pewno nast\u0105pi. Po tym, jak niemieccy \u017co\u0142nierze szturmuj\u0105 teren w okolicy ogrodu zoologicznego ch\u0142opiec zostaje przeniesiony do mieszkania starszej kobiety, w kt\u00f3rym udaje mu si\u0119 przetrwa\u0107 wojn\u0119. Ark\u0119 czasu wyr\u00f3\u017cnia \u0142\u0105czenie konwencji realistycznej z fantastyczn\u0105 (podr\u00f3\u017c w czasie) oraz osadzenie wydarze\u0144 po tzw. aryjskiej stronie \u2013 to tam ma miejsce spora cz\u0119\u015b\u0107 akcji. W tek\u015bcie Szczygielskiego mo\u017cna odnale\u017a\u0107 fragmenty inspirowane zachowanymi relacjami o Zag\u0142adzie, pismami Janusza Korczaka czy wspomnieniami Janiny \u017babi\u0144skiej, kt\u00f3ra wraz z m\u0119\u017cem Janem (dyrektorem Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego) ukrywa\u0142a na terenie zoo \u017byd\u00f3w szmuglowanych z warszawskiego getta. Ponadto autor przywo\u0142uje w powie\u015bci miejsca zwi\u0105zane z dzielnic\u0105 \u017cydowsk\u0105, r\u00f3wnie\u017c te mniej znane i rzadko pojawiaj\u0105ce si\u0119 w literaturze dzieci\u0119cej, w tym miejsk\u0105 kuchni\u0119 CENTOS czy bibliotek\u0119 przy ul. Leszno 67, z kt\u00f3rej zbior\u00f3w korzysta Rafa\u0142 (rzeczywi\u015bcie pod tym adresem mie\u015bci\u0142a si\u0119 wypo\u017cyczalnia ksi\u0105\u017cek, jedna z ponad 20 podobnych plac\u00f3wek ulokowanych w warszawskim getcie). Wszystko to \u015bwiadczy o \u015bwietnym przygotowaniu merytorycznym autora. Ponadto do tekstu do\u0142\u0105czone zosta\u0142y przypisy oraz \u201ePos\u0142owie, czyli co chcia\u0142a wiedzie\u0107 pierwsza czytelniczka ksi\u0105\u017cki\u201d, w kt\u00f3rym Szczygielski m\u00f3wi o swoich inspiracjach, przeczytanych lekturach zwi\u0105zanych z Zag\u0142ad\u0105 oraz opisanych w Arce czasu wydarzeniach i postaciach. \u00a0 Bibliografia: Boli\u0144ska, M., Marcina Szczygielskiego spotkanie ze \u017ar\u00f3d\u0142em (Ludzie i zwierz\u0119ta Antoniny \u017babi\u0144skiej), [w:] (Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 119\u2013134; Ippoldt, L., Dziecko a wojna \u2013 literatura dla dzieci o tematyce wojennej na wybranych przyk\u0142adach polsko- i niemieckoj\u0119zycznych, \u201eOrbis Linguarum\u201d, nr 48, 2018, s. 501\u2013504 (s. 503); Janus-Sitarz A.,\u00a0Gry wyobra\u017ani a oswajanie przestrzeni strachu. Czasy Holokaustu w literaturze dla dzieci, [w:]\u00a0Wolno\u015b\u0107 i wyobra\u017ania w literaturze dzieci\u0119cej, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, M. Kotkowska, Krak\u00f3w 2017, s. 195\u2013206; Jarzyna, A.,\u00a0Szlemiele. Zwierz\u0119ta wobec Zag\u0142ady w literaturze dla dzieci, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie\u201d, nr 2, 2016, s. 235\u2013256; Jarzyna, A.,\u00a0Post-koin\u00e9. Studia o nieantropocentrycznych j\u0119zykach (poetyckich), \u0141\u00f3d\u017a 2019 (s. 191\u2013214); Jeziorkowska-Polakowska, A., \u201ebia\u0142a plamka na tle MURU to ja&#8230;\u201d \u2013 angielski buldog opowiada o Zag\u0142adzie, [w:] (Nie)zapomniane zwierz\u0119ta, red. E. \u0141och, D. Piechota, A. Trze\u015bniewska-Nowak, Gda\u0144sk 2021, s. 129\u2013161 (s. 132); Kania, A., Lekcja (nie)obecno\u015bci. Dziedzictwo polsko-\u017cydowskie w edukacji polonistycznej, Krak\u00f3w 2017 (s. 94, 106); Karczewska, A., \u201eTylko czy niebo nadal istnieje?\u201d B\u00f3g w najnowszej dzieci\u0119cej literaturze o Zag\u0142adzie, [w:]\u00a0Wiara i niewiara. Literackie realizacje wobec do\u015bwiadczenia Zag\u0142ady, red. P. Kalwi\u0144ski, A. Karczewska, Lublin 2018, s. 69\u201388; Karczewska, A., Pami\u0119\u0107 i empatia. O dzieci\u0119cej literaturze Zag\u0142ady, [w:]\u00a0Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w polskoj\u0119zycznej i niemieckoj\u0119zycznej literaturze autorek i autor\u00f3w drugiego oraz trzeciego pokolenia post-Szoah \/ Das Ged\u00e4chtnis an die Shoah in der polnischen und deutschsprachigen Literatur von Autorinnen und Autoren der zweiten und dritten Post-Shoah-Generation, red. I. von der L\u00fche, S.J. \u017burek, Lublin 2019, s. 265\u2013300; Kasperek, A., \u201eSzlemiel\u201d i \u201eArka czasu\u201d jako przyk\u0142ady wsp\u00f3\u0142czesnej literatury dla dzieci poruszaj\u0105cej tematyk\u0119 Zag\u0142ady, [w:] Zdeptane dzieci\u0144stwo. II wojna \u015bwiatowa i jej wp\u0142yw na sytuacj\u0119 dzieci, red. A. Bartu\u015b, P. Troja\u0144ski, O\u015bwi\u0119cim 2017, s. 329\u2013335; Kmiecik, I., Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w postmodernistycznej ba\u015bni \u2013 XY Joanny Rudnia\u0144skiej, [w:] (Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 135\u2013146 (s. 135, 137); Kmiecik, I., Empatyzacja w powie\u015bci Arka czasu Marcina Szczygielskiego, [w:]\u00a0Pami\u0119\u0107 o Zag\u0142adzie w polskoj\u0119zycznej i niemieckoj\u0119zycznej literaturze autorek i autor\u00f3w drugiego oraz trzeciego pokolenia post-Szoah \/ Das Ged\u00e4chtnis an die Shoah in der polnischen und deutschsprachigen Literatur von Autorinnen und Autoren der zweiten und dritten Post-Shoah-Generation, red. I. von der L\u00fche, S.J. \u017burek, Lublin 2019, s. 317\u2013327; Kostecka, W., Once Upon a Time There Was a War: The Use of Fairy-tale Conventions in Contemporary Polish Literature for Children about Refugees, \u201eMaska\u201d, nr 36, 2017, s. 33\u201349 (s. 33, przyp. 2); Kowalska-Leder, J., Literatura polska ostatniego dziesi\u0119ciolecia wobec Zag\u0142ady \u2013 pr\u00f3by odpowiedzi na nowe wyzwania, \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Studia i materia\u0142y\u201d, nr 10, 2014, s. 768\u2013802 (s. 789); Krajewska, A.M., M\u0142odzie\u017cowe ksi\u0105\u017cki o najnowszej historii Polski wydane w ostatnich latach \u2013 przegl\u0105d subiektywny, \u201eGuliwer\u201d, nr 3, 2018, s. 69\u201376 (s. 73); Michu\u0142ka, D., Prze\u0142amywanie granic ksi\u0105\u017cki dla dziecka. Ostatnie przedstawienie panny Esterki Adama Jaromira jako lektura o czytaniu pami\u0119ci, \u201eDydaktyka Polonistyczna\u201d, nr 2 (11), 2016, s. 98\u2013107 (s. 99); Michu\u0142ka, D., Gregorowicz, \u0141., Czytanie pami\u0119ci \u2013 do\u015bwiadczenie \u2013 emocje. Narracje literackie m\u0142odego czytelnika \u2013 teoria i praktyka odbioru (Rutka Joanny Fabickiej), \u201ePolonistyka. Innowacje\u201d, nr 7, 2018, s. 41\u201358 (s. 45); Olszewska, B., Konwencja pami\u0119tnika, dziennika, autobiografii w ksi\u0105\u017ckach o wojnie dla m\u0142odego czytelnika, [w:] (Od)pami\u0119tywanie \u2013 gry z przesz\u0142o\u015bci\u0105 w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, Katowice 2018, s. 101\u2013117; Roszak, J., Czarne sezony. Czarne latawce. O dzieci\u0119cych bibliotekach w gettach, \u201ePrace Filologiczne. Literaturoznawstwo\u201d, nr 9 (12) cz. 2, 2019, s. 231\u2013244 (s. 240\u2013241); Rybak, K.,\u00a0\u201eGrandma Zilbersztajn\u2019s Christmas Bauble [Bombka babci Zilbersztajn]\u201d,\u00a0Our Mythical Childhood Survey; Rybak, K.,\u00a0Hide and Seek with Nazis. Playing with Child Identity in Polish Children\u2019s Literature about the Shoah, \u201eLibri &amp; Liberi\u201d, nr 6 (1), 2017, s. 11\u201324; Rybak, K.,\u00a0\u017byd i uchod\u017aca. Znacz\u0105ce powinowactwa narracyjne w polskiej literaturze dzieci\u0119cej ostatniej dekady, \u201eCzy\/tam\/czy\/tu. Literatura dzieci\u0119ca i jej konteksty\u201d, nr\u00a02, 2017, s. 44\u201362; Rybak, K., I (nie) \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie. Konstrukcje zako\u0144cze\u0144 w polskiej literaturze dzieci\u0119cej o Zag\u0142adzie, &#8220;Literatura Ludowa&#8221;, t. 63, nr 1, 2019, s. 10\u201323; Rybak, K.,\u00a0Dzieci\u0144stwo w labiryncie getta. Recepcja mitu labiryntu w polskiej literaturze dzieci\u0119cej o Zag\u0142adzie, Warszawa 2019; Rybak, K., Stosunki polsko-\u017cydowskie i Zag\u0142ada w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku, [w:] Stosunki polsko-\u017cydowskie, t. 2, Kultura. Literatura, sztuka i nauka w XX wieku, red. Z. Tr\u0119bacz, Warszawa 2020, s. 171\u2013187; Rybak, K., Zag\u0142ada i ideologia w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie\u201d, nr 1(7), 2021, s. 155\u2013173 (s. 159, 163); Rybak, K., \u201eZupe\u0142nie inne miasto\u201d. Obrazy warszawskiego getta w polskiej literaturze dzieci\u0119cej XXI wieku, \u201eDzieci\u0144stwo. Literatura i Kultura\u201d, nr 3(1), 2021, s. 67\u201384; Rybak, K.,\u00a0Obrazowanie Zag\u0142ady. Narracje holokaustowe w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Warszawa 2023; Sadowska, D., \u201eBajki-nie-bajki\u201d czyli II wojna \u015bwiatowa w wybranych polsko- i niemieckoj\u0119zycznych utworach dla dzieci z ostatnich 15 lat ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem Asiuni Joanny Papuzi\u0144skiej, \u201eOrbis Linguarum\u201d, nr 48, 2018, s. 169\u2013187; Sa\u0142atarow, A., Trauma i pami\u0119\u0107 w utworach Henryka Grynberga i Arce czasu Marcina Szczygielskiego, \u201eCzy\/tam\/czy\/tu. Literatura dzieci\u0119ca i jej konteksty\u201d, nr 1\u20132, 2020, s. 34\u201347; Skowera, M.,\u00a0Polacy i \u017bydzi, dzieci i doro\u015bli. Kto jest kim w\u00a0Kotce Brygidy\u00a0Joanny Rudnia\u0144skiej\u00a0i Bezsenno\u015bci Jutki\u00a0Doroty Combrzy\u0144skiej-Nogali, \u201eKonteksty Kultury\u201d, t. 11, nr 1, 2014, s. 57\u201372 (s. 59); Skowera, M., R\u00f3\u017cne odcienie dzieci\u0144stwa w utworze Agnieszki Suchowierskiej Mat i \u015bwiat, \u201eLitteraria Copernicana\u201d, nr 3 (23), 2017, s. 127\u2013138 (s. 129, przyp. 8); Skowera, M.,\u00a0\u201eJutka\u2019s Insomnia [Bezsenno\u015b\u0107 Jutki]\u201d,\u00a0Our Mythical Childhood Survey; Slany, K.,\u00a0Rutka\u00a0Joanny Fabickiej jako przyk\u0142ad postpami\u0119ciowej literatury dla dzieci, \u201eMaska\u201d, nr 35, 2017, s. 81\u201394 (s. 82); Szumal, M., Ada Judytka i zaginiony ta\u0142es. Dzieci\u0119cy klucz do wielokulturowego Bia\u0142egostoku, \u201ePolonistyka. Innowacje&#8221;, nr 9, 2019, s. 131\u2013140 (s. 133, przyp. 7); Szumal, M., Mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105. Literackie portrety prze\u015bladowanych w perspektywie dydaktyki polonistycznej, \u201ePolonistyka. Innowacje&#8221;, nr 13, 2021, s. 127\u2013143; Tomczok, M., Anna Mach, \u015awiadkowie \u015bwiadectw. Postpami\u0119\u0107 Zag\u0142ady w polskiej literaturze najnowszej; Ma\u0142gorzata W\u00f3jcik-Dudek, W(y)czyta\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Praktyki postpami\u0119ci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, \u201eZag\u0142ada \u017byd\u00f3w. Studia i materia\u0142y\u201d, nr 13, 2017, s. 795\u2013801 (s. 800); W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0Dzieci i ksi\u0105\u017cki w Bibliotece Shoah, [w:]\u00a0(Przed)szkolne spotkania z\u00a0lektur\u0105, red. B. Niesporek-Szamburska, M. W\u00f3jcik-Dudek, wsp\u00f3\u0142pr. A. Zok-Smo\u0142a, Katowice 2015, s. 81\u201395; W\u00f3jcik-Dudek, M., Konieczno\u015b\u0107 \u015bladu. Kanony literatury dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, \u201eNarracje o Zag\u0142adzie\u201d, nr 1, 2015, s. 96\u2013116 (s. 105 przyp. 27); W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0Mi\u0119dzy udziecinnieniem a infantylizacj\u0105 Zag\u0142ady, [w:]\u00a0\u015awiaty dzieci\u0144stwa. Infantylizacje w literaturze i kulturze, red. M. Chrobak, K. W\u0105dolny- Tatar, Krak\u00f3w 2016, s.\u00a0435\u2013449 (s. 445, 447); W\u00f3jcik-Dudek, M., Matka \u2013 depozytariuszka syto\u015bci i g\u0142odu. Literatura dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy wobec Zag\u0142ady, [w:] Kuchnia i st\u00f3\u0142 w komunikacji spo\u0142ecznej. Tekst, dyskurs, kultura, red. W. \u017barski przy wsp\u00f3\u0142pracy T. Piaseckiego, Wroc\u0142aw 2016 s. 449\u2013458 (s. 453, 456 przyp. 26); W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0Zamieszka\u0107 w Zag\u0142adzie. Geografia Holocaustu w literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, [w:]\u00a0Geografia krain zmy\u015blonych. Wok\u00f3\u0142 kategorii miejsca i przestrzeni w\u00a0literaturze dzieci\u0119cej, m\u0142odzie\u017cowej i fantastycznej, red. W. Kostecka, M. Skowera, Warszawa 2016, s. 43\u201356; W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0W(y)czyta\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Praktyki postpami\u0119ci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, Katowice 2016; W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0P\u0142ynna postpami\u0119\u0107 \u2013 motywy akwatyczne w literaturze osobnej podejmuj\u0105cej problematyk\u0119 Holokaustu, [w:]\u00a0\u017bywio\u0142y w literaturze dzieci\u0119cej. Woda, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, K. Zabawa, Krak\u00f3w 2017, s. 201\u2013217; W\u00f3jcik-Dudek, M., \u201eEfekt\u201d Zag\u0142ady w polskiej wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, [w:]\u00a0Wiara i niewiara. Literackie realizacje wobec do\u015bwiadczenia Zag\u0142ady, red. P. Kalwi\u0144ski, A. Karczewska, Lublin 2018, s. 173\u2013187 (s. 178); W\u00f3jcik-Dudek, M.,\u00a0Do\u015bwiadczenie ziemi. Zag\u0142ada w najnowszej literaturze dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, [w:]\u00a0\u017bywio\u0142y w literaturze dzieci\u0119cej. Ziemia, red. A. Czabanowska-Wr\u00f3bel, K. Zabawa, Krak\u00f3w 2019, s. 243\u2013257 (s. 250\u2013255); W\u00f3jcik-Dudek, M., Memory Boom and Imaginarium of Holocaust in Polish Literature for Young Readers, \u201eFiloteknos\u201d, nr 10, 2020, s. 309\u2013323 (s. 320); Wr\u00f3blewski, M., Do\u015bwiadczanie dzieci\u0144stwa. Studium z antropologii literatury, Toru\u0144 2019 (s. 181, 183\u2013184).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/469"}],"collection":[{"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=469"}],"version-history":[{"count":75,"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3588,"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/469\/revisions\/3588"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/oczamidziecka.al.uw.edu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}